183بلكه گرايشها و مضمون و محتواى اخبار آنان است. اگر محدث و مورخى، فضايل اهلبيت(عليهم السلام) و اخبار شيعى را نقل كند، بدون در نظر گرفتن ديگر ويژگىهايش، مغضوب و منفور خواهد بود؛ ولى اگر اخبار دروغ و غاليانه در شأن خلفا روايت كند، حتى اگر دشمن على(ع) و خاندان پيامبر(ص) باشد، از وثاقت و عدالت نيفتاده و رواياتش پذيرفتنى است.
چه بسيارند محدثان موثق شيعه كه به جرم شيعه بودن تضعيف و تكذيب شدهاند، 1 و دشمنان اهلبيت(عليهم السلام) با اينكه به افراط در سب و لعن امام على(ع) مشهورند، اما چون همفكر و هممسلك آنان بودهاند، كاملاً توثيق شدهاند. 2 از ديدگاه اين جريان، مخالفت با سه خليفه نخست به بدترين انحرافات مىانجامد كه بنا به تعريف اهلسنت، غلو در رفض مىباشد. آنان تا حد تكفير نيز پيش مىروند. اما اگر على(ع) و خاندان پيامبر(ص) را لعن بكنند، ولى پيرو سه خليفه و بنىاميه باشند، شايستگى بالاترين توثيقها را نيز دارند.
تأسفبارتر نظر ذهبى درباره حديث نبوى(ص) خطاب به امام على(ع) است كه فرمود: «تو را دوست نمىدارد، مگر مؤمن و دشمن نمىدارد، الا منافق». او براى جبران كمبود فضايل خلفاى ديگر چنين توجيه مىكند