80فساد، در خشكى و دريا به سبب كارهايى كه مردم انجام داده‌اند، آشكار شده است.

در اين آيه نيز كارهاى ناشايست انسان در پيدايش فساد در زمين و دريا مؤثر دانسته شده است.

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمٰانِهِمْ (يونس:9)

كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، پروردگارشان آنها را در پرتو ايمانشان هدايت مى‌كند.

در اين آيه نيز ايمان و عمل صالح انسان، موجب نزول رحمت الهى و برخوردارى وى از نور هدايت الهى دانسته شده است.

در آيات فراوانى از قرآن، رابطه افعال انسان با پديده‌هاى آخرت مطرح شده و پاداش‌ها و عذاب‌هاى اخروى، معلول افعال دنيوى انسان دانسته شده است: إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمٰا صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفٰائِزُونَ . ¹

2. علّيت فرشتگان

در برخى آيات، از تأثير فرشتگان و علّيت فاعلى آنان سخن به ميان آمده و رسالت تكوينى آنان در واسطه شدن براى تحقق يك پديده يا رسالت تشريعى آنان در رساندن پيام‌هاى الهى به پيامبران مطرح شده است؛ مانند:

فَأَرْسَلْنٰا إِلَيْهٰا رُوحَنٰا فَتَمَثَّلَ لَهٰا بَشَراً سَوِيًّا* قٰالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمٰنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا* قٰالَ إِنَّمٰا أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلاٰماً زَكِيًّا (مريم: 17 - 19)