25واجبالوجود» 1، «حدوث الكائنات» 2 و «خلق افعال العباد» 3 به آن پرداختهاند. 4
اشاعره بر اين باورند كه هر چه متلبس و متصف به وجود شود، ذاتاً، صفتاً و فعلاً همه به اراده خداوند است و مستقيم و بىواسطه خلق مىشوند. آنان فاعل و علت همه اشيا و افعال را خداوند مىدانند و معتقدند خدا فاعل بىواسطه و مستقيم همه پديدههاست و غير او را فاقد تأثير مىدانند.
ابوالحسن اشعرى مىگويد: «هيچ آفرينندهاى جز خدا نيست و كارهاى بندگان مخلوق اوست... بندگان قادر نيستند چيزى بيافرينند، درحالىكه خود آنها مخلوق خداوند هستند». 5
شعار اصلى آنان «لا مؤثر في الوجود الا الله» است. در واقع اشاعره به پيروى از پيشواى خود و با تمسك به آيه مباركه وَ اللّٰهُ خَلَقَكُمْ وَ مٰا تَعْمَلُونَ (صافات: 96) تمام آنچه را متلبس و متصف به وجود مىشود، از نظر ذات، صفات، اراده و فعل، بدون واسطه، به خدا منتسب مىدانند و تمام اعيان و اعمال را به مقتضاى اصل عموم توحيد، بىواسطه مخلوق خدا مىپندارند. از نظر آنان اسباب، حقيقى نيستند؛ بلكه سببيت و علّيت حقيقى فقط ميان خداوند و معلولها برقرار است