65امام اصحاب رأى معروف است، 1 اما در باب صفات خبرى براى خداوند متعال، صفت دست، وجه و نفس را به همان معناى ظاهرى قائل است و مانند ديگران، فقط قيد «بلا كيف» را اضافه مىكند. 2
شايد بتوان دو ديدگاه يادشده را اينگونه با هم جمع كرد كه گروه نخست مانند كهمس، مضر جورابى، مقاتل و... رهبران جريان تندرو و افراطى تشبيهگرايى بودهاند، اما كسان ديگرى كه تبصرة العوام از آنها نام مىبرد، رهبر جريان اعتدال گراى مشبهه محسوب مىشوند.
گفتنى است اگرچه گروههاى افراطى «مُشبّهه»، به ظاهر منقرض شدهاند، 3 اما در قرون اخير، طائفهاى از سلفيه بروز و ظهور يافتهاند كه در قالب و تحت عنوانى جديد، ديدگاههايى مانند سلف خود را تبليغ مىكنند و هر مسلمانى غير خود را كافر و مرتد مىشمارند. 4
2. عوامل و انگيزههاى تشبيهگرايى
اما در مورد اينكه منشأ اين تشبيهگرايى افراطى چيست و اين معضل از كجا ناشى شده است، ديدگاههاى مختلفى مطرح شده است. علامه طباطبائى(رحمه الله) ريشه تشبيهگرايى را دو عامل دانسته است؛ يكى از اين عوامل كه خصلت همه انسانهاى عادى است، انس و الفت او به حس و محسوسات عالم ماده است. اين انس به ماده و ماديات، باعث شده است كه معقولات و ذهنيات خود را نيز قالب حسى بدهد و نتيجه اين