118گفتم، بدين معناست كه به او گفتم، خدا بر تو مبارك گرداند و وقتى گفته شود، خدا چيزى را مبارك كند يا در آن چيز يا بر آن چيز مبارك گرداند؛ يعنى در آن بركت قرار دهد.
محقق طبرسى در مجمعالبيان در تبيين معناى لغوى بركت مىگويد:
و بركت، در اصل به معنى ثبوت است؛ مشتق از «برك، بروكاً و بركاً»؛ يعنى بهحال خود ثابت است و بركت ثبوت و ماندن خير است در حال نمو. بركة به معنى گودال شبيه حوض كه آب را در خود نگه مىدارد، از همين ماده است كه به واسطه ثبوت آب در آن، به اين نام خوانده شده و از همين ماده است. گفته مردم (تبارك الله) براى اينكه اوست كه ازلاً و ابداً ثابت است. 1
2. منشأشناسى تبرك و بركات
خداوند در قرآن برخى اشخاص، مكانها، زمانها و اشياء را داراى بركت معرفى كرده است. خداوند خطاب به حضرت نوح(ع) مىفرمايد: ( اِهْبِطْ بِسَلاٰمٍ مِنّٰا وَ بَرَكٰاتٍ عَلَيْكَ وَ عَلىٰ أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ... )؛ «با سلام از جانب ما و بركات بر تو و بر امتهايى كه با تو هستند، فرود آى». (هود: 48)
خداوند به خاندان حضرت ابراهيم(ع) نيز مىفرمايد: ( رحمة الله و بركاته عليكم أهل البيت )؛ «رحمت و بركات خداوند بر شما اهل بيت [نازل] است». (هود: 73)
در آيهاى ديگر، خداوند حضرت ابراهيم و اسحاق(عليهماالسلام) را مبارك