170ما در اينجا فقط به تشريح دو مدل اول خواهيم پرداخت؛ زيرا مدل مثلثى در زمان جنگ سرد و با وجود بلوك شرق و قبل از فروپاشى شوروى مطرح بوده است. اين مدل، شمال را به شرق و غرب تقسيم و سپس هريك را به جنوب متصل مى‌سازد. 1
1. مدل شمال - جنوب
اصطلاح شمال-جنوب را هاوس‌هوفر آلمانى (1869 - 1946م) براى اولين بار، در برابر «تئورى سه جهان» مائو تسه‌تونگ (1893 - 1976م) به‌كار برد. 2 در اين تقسيم‌بندى كشورهاى توسعه‌يافته را شمال و كشورهاى در حال توسعه را جنوب ناميدند. 3
نابرابرى‌هاى شمال و جنوب، بسيار آشكار و گسترده و آثار و عوارض منفى فراوانى دربردارند. اين نابرابرى‌ها، هم در سطح زيرساخت‌هاى فنى ضرورى براى فعاليت رسانه‌ها و ساير امكانات ارتباطى به چشم مى‌خورند و هم در سطح توليد محتواهاى مطبوعاتى، برنامه‌هاى راديويى و تلويزيونى، فيلم‌هاى سينمايى و پيام رايانه‌اى خودنمايى مى‌كنند؛ به طورى كه تحت تأثير نابرابرى‌هاى موجود، فاصله‌هاى عميق و وسيعى در زمينه جريان اطلاعات، معرفت‌ها و چگونگى استفاده از محتواهاى چاپى و برنامه‌هاى ارتباطى سمعى، بصرى و رايانه‌اى، بين كشورهاى توليدكننده و مصرف‌كننده آنها پديد مى‌آيد. برترى ارتباطى و اطلاعاتى شمال بر جنوب، به سبب سلطه خبرگزارى‌هاى بزرگ كشورهاى غربى بر بازار خبرى دنيا، روزبه‌روز نابرابرى‌هاى يادشده را تشديد مى‌كند. 4
بخش مهمى از جريان بين‌المللى اطلاعات از طريق فناورى و شيوه‌هاى سخن‌پراكنى اتفاق مى‌افتد. در اين خصوص، سه ناحيه تحقيقى در ارتباطات بين‌الملل، جايگاه عمده‌اى را به خود اختصاص مى‌دهد: تلويزيون، سخن‌پراكنى بين‌المللى راديويى و جديدترين فناورى و پديده در روابط بين‌الملل، يعنى اينترنت. 5