92
3. مسير قم - قصرشيرين و ايجاد شهرهاى جديد
الف) پيدايش سلطانآباد
دو عامل سياست و اقتصاد در بهوجودآمدن اين شهر مؤثر بود. عامل سياسى اين بود كه در اوايل سلطنت قاجار در بلوك عراق، عجم به علت وسعت بسيار نواحى بين شهرهاى قم، ساوه، همدان، ملاير، بروجرد، گلپايگان و اصفهان، (حدود نُه هزار كيلومتر مربع) وجود يكهزار روستا با جمعيتى فراوان، ناامنى و اختلافات محلى هميشگى و بهخصوص هجوم گاهوبىگاه ايلات و عشاير مجاور كه گاهى حتى امنيت مركز ايران را برهم مىزدند، نبودن پادگان دائمى نظامى، دوربودن از مركز حكومت و اطاعتنكردن از حكام شهرهاى مجاور كه گاهى موجب مىشد قشون مركزى براى آرامش و امنيت به اين منطقه گسيل شوند، باعث تأسيس سلطانآباد شد. 1 در زمان فتحعلى شاه قشونى به نام قشون عراق عجم تشكيل گرديد. همچنين براى مركز قشون عراق عجم قلعهاى نظامى احداث شد. پس از موافقت شاه، محل فعلى شهر، به علت موقعيت جغرافيايى و نظامى، مناسب تشخيص داده شد. (محل شهر از سه طرف به وسيله كوهها و از طرف شمال به وسيله درياچه نمك و دشت فراهان احاطه شده است).
از سوى ديگر، چون در آن زمان مسئله سربازگيرى به شكل امروزى نبود و هنگام لزوم از مردم روستاها داوطلبانه يا بهصورت چريك و مزدور استفاده مىكردند؛ بنابراين وجود قلعه نظامى در منطقه عراق مركزى