84مسئله تعيين مرزهاى ايران و عثمانى كه بايد فقط ميان دو دولت و به وسيله نمايندگان ذىنفع حل شود، هميشه بهصورت مشكل بزرگ سياسى، موجب تيرگى روابط دو دولت بود، تا آنجا كه به دخالت و حكميت دول استعمارطلب اروپا منجر گرديد. كشمكشهاى مرزى و اختلاف دو دولت تا پايان امپراتورى عثمانى و انقراض آن دولت و استقرار مشروطيت در ايران ادامه داشت؛ اما روابط سياسى ايران با عثمانى، پس از معاهده ارزروم با تأسيس نمايندگى سياسى هميشگى در خاك يكديگر بهبود يافت. 1 سفير ايران در استانبول، در دربار عثمانى اعتبار و احترام كامل داشت و از منابع داخلى تاريخ قاجاريه برمىآيد، سفارتخانه ايران در پايتخت عثمانى ملجأ و پناهگاه اقليت ارمنى ساكن خاك عثمانى و دادخواهان ديگر بوده است و در تهران نيز شاه و درباريان نهايت احترام و اكرام را درباره سفير عثمانى رعايت مىكردند.
2. نوع تجارت بين ايران و عثمانى از مسير قم - قصرشيرين
تبادل تجارى ميان ايران و عثمانى از دو طريق آبى و خشكى صورت مىگرفت. در مسير دريايى كالاهاى تجارى از جنوب ايران و بندر خرمشهر به بندر بصره فرستاده مىشد. مسير خشكى شهرهاى قم تا قصرشيرين را مىپيمود كه بحث ما نيز در اين باره است. البته نخست بايد يادآورى كرد، براساس منابع بسيار صادرات ايران از واردات آن بيشتر بوده است و ايران مازاد مايحتاج خود را به بغداد صادر مىكرد.