59اطاقى كه مجاناً به مسافرين مىدهند، عبارت از اطاقى است كه قريب به پانزده قدم مربع وسعت دارد. به اين اطاق كه داخل مىشدند، از صفه كه هفت يا هشت قدم عرض و چهار قدم ارتفاع داشت، پله مىخورد. در فصل زمستان مسافرين، طويله را بر اطاق ترجيح داده، در آنجا منزل مىكردند. به علت اينكه طويله گرمتر از اتاق بود و در نزد دواب و باركشان خود بودند و مراقب احوال بيشتر مىتوانستند باشند؛ زيرا سرما مانع بود، از اينكه آنها را در بيرون ببندند. اين فقره هشت يا نه ماه از سال اجرا مىشد. در درون طويله، در طول جدار، صفهاى به عرض پنج، شش، قدم براى مسافرين ساخته مىشد كه در آنجا ساكن و حيوانات خود را در مقابل خويش ببندند. 1
بناهايى كه در دوره قاجار ساخته مىشد از نظر دوام، استحكام نداشت؛ براى مثال در ميانطاق محمدعلى ميرزا دولتشاه پسر فتحعلىشاه رباطى ساخته بود. 2 اما با توجه به بىاستحكامى در مدت كمى ويران شد. گفتنى است در زمان ناصرالدين شاه اثرى از آن نبود و اهالى محل از بقاياى اين كاروانسرا به جاى آغل و انبار استفاده مىكردند. 3
ب) كاروانسراهاى شهرى و برونشهرى
پيشتر گفته شد كه كاروانسراهاى داخل شهرى متصل به بازار ساخته شدهاند و سبك ساختمان آن نيز شرح داده شد. كاروانسراهاى سر راه و مسافرى با كاروانسراىهاى درون شهر از حيث سبك