52
ج) تشكيلات كاروان
در ادوار گذشته به علت خطر دزدان و راهزنان كه در راهها به جان و مال مسافران حمله مىكردند، مسافران ترجيح مىدادند دستهجمعى و بهصورت قافله در بيابانها و كوهستانها حركت كنند تا از وقوع حوادث در امان بمانند.
تعداد افراد يك كاروان غالباً هنگام عزيمت به صدها نفر مسافر و چند صد رأس چهارپا مىرسيد. بيشتر بزرگان در سفرها افزون بر خدمه، تعدادى اشخاص متفرقه را همراهشان مىبرند، مشروط بر اينكه آنها مسئوليت غذاى خود و عليق اسبهايشان را عهدهدار شوند؛ به اين ترتيب شمار افراد كاروانهايى كه مربوط به يك خانواده بود، غالباً از سيصد نفر تجاوز مىكرد. 1
به همين تعداد، افراد كاروانى مانند چهارپاداران، ساربانان، چاوش، نگهبان و راهنما، كاروانها را (پياده و سواره) همراهى مىكردند؛ بهگونهاىكه از همهمه و سروصداى افراد كاروان و زنگهاى چهارپاداران و انعكاس جرس شتران از دور مانند سواد لشكرى در حين حركت بهنظر مىآمد و در خلوت سحرگاهى دشتها، طنين زنگهاى كاروان، الهامبخش و گوشنواز بود. 2 رياست اداره كاروان با كاروانسالار بود كه در اين كار تجربه فراوانى داشت. فقط كاروانسالار مىتوانست درباره فرمان حركت، ساعت حركت، خط سير، توقف در كنار چشمهسارها و قنوات، حركت در روز يا شب، تهيه وسايل و... تصميم بگيرد و آن را