130
گفتار اول: اقوال در مورد حكم ثانوى
1. اقوال در حكم قربانى در خارج منا به دليل سختى يا ناممكن بودن قربانى در منا
در اين مسئله به غير از صورت تأخير زمان ذبح تا آخر ذىحجه در صورت امكان - كه ما عدم آن را مفروض گرفتيم - سه قول از كلمات فقهاى معاصر، قابل استحصال است و بايد پيش از آن متذكرشويم كه تمسك به ادله حرج و ضرر وجه مشترك همه اقوال در مورد حرج و ضرر داشتن قربانى در منا يا وادى محسر است. 1
قول اول: كفايت قربانى در هر نقطه از حرم
اين قول نظر جمعى كثير از فقهاى معاصر، مانند آيات عظام امام خمينى، خوئى 2، فاضل لنكرانى(قدس سرهم) و مقام معظم رهبرى 3 و مكارم شيرازى 4 است. برخى از اين اعلام در قربانى در حرم، شرط رعايت نزديك و نزديكتر به منا را نيز دارند.
قول دوم: كفايت قربانى در وادى محسر و الا در هر نقطه ديگرى از حرم
براساس اين قول اگر قربانى در منا حرجى يا غير ممكن بود، بايد در وادى محسر قربانى كند و اگر در وادى محسر نيز ممكن نبود در هر نقطه از حرم مىتواند قربانى كند. البته برخى نيز در قربانى در حرم، شرط رعايت نزديك و نزديكتر به منا را نيز دارند.
آيت الله سيستانى:
اگر ذبح در منا و در وادى محسر ممكن نبود، بعيد نيست كه در هر نقطه از حرم كفايت كند و قربانى در وطن مكلف كافى نيست. اگر ممكن باشد، در هر نقطه از حرم در ايام نحر ذبح كند و اگر اين ممكن نباشد، وظيفهاش روزه
است. 5