84مسئله فلسطين علاوه بر بعد مذهبى و سياسى، به مسئله حيثيت و هويت مسلمانان تبديل شده است؛ به طورى كه ناتوانى رهبران عرب در پايان دادن به اشغال اسرائيل، عامل تضعيف مشروعيت فرمانروايى حاكمان عرب و سرخوردگى، اضطراب، نااميدى گسترده و احساس حقارت مسلمانان در مقابل سلطه اروپا، آمريكا و اسرائيل شده است. 1 بر همين اساس برنارد لوئيس، از مسئله فلسطين به عنوان سرشكستگى تحملناپذير براى دنياى عرب و اسلام ياد مىكند. 2 از اين رو برخى مسئله فلسطين را سرآغاز موج دوم بيدارى اسلامى (1945- 1979م) مىدانند 3 و از مسئله فلسطين به عنوان دومين اولويت جنبشهاى اسلامى ياد مىكنند. 4 مقام معظم رهبرى نيز در اجلاس جهانى علما و بيدارى اسلامى فرمودند: «درستى مسير نهضتهاى بيدارى اسلامى را از جمله بايد در موضعگيرى آنان در قبال مسئله فلسطين جستوجو كرد». 5
ظرفيتهاى حج در تقويت آرمان فلسطين در بيدارى اسلامى
در اين بخش، ظرفيتهاى حج در تقويت آرمان فلسطين در بيدارى اسلامى را بر اساس پيامهاى امام خمينى(رحمه الله) و مقام معظم رهبرى به حج بررسى مىكنيم. اين ظرفيتها را در سه حيطه دانشى، گرايشى و كنشى بررسى خواهيم كرد.
1. ظرفيتهاى دانشى (آگاهىبخشى)
حج فرصت بسيار خوبى براى اطلاعرسانى و افشاگرى در موضوع فلسطين و بيان دسيسهها و توطئههاى دشمن است. در بسيارى از موارد، مسلمانان به دليل جهل و