192طرف ديگر حج در ابعاد و جنبههاى فقهى و اخلاقى (فردى) خلاصه نمىشود، بلكه روح تعاليم حج، ابعاد و پيامهاى سياسى و اجتماعى فراوانى در عرصه ملى و بينالمللى دارد كه در راستاى ايجاد و تقويت بيدارى اسلامى، تحليلشدنى است. از اين جهت مىتوان گفت جهانى شدن، بستر بسيار مناسبى است تا حج كاركردهاى سياسى و اجتماعى خود را در راستاى تقويت بيدارى اسلامى توسعه دهد؛ به عبارت ديگر جهانى شدن، زمينه را براى صدور شعارهاى سياسى - اجتماعى حج، مانند همگرايى و وحدت امت اسلامى، مبارزه با طاغوت و نفى پذيرش حكومت غير الهى، دورى از مشركان و دشمنان و پذيرش ولايت الهى فراهم مىكند. اين شعارها در ايجاد، تعميق و پيروزى بيدارى اسلامى بسيار مؤثر است.
اهميت و عرصههاى جهانى شدن
جهانى شدن ابعاد گوناگون سياسى، فرهنگى و اقتصادى دارد و به كمرنگ شدن نقش زمان و مكان، در تعاملات و روابط اجتماعى تأكيد دارد. 1 بر اين اساس برخى جهانى شدن را درهم فشرده شدن جهان و تراكم آگاهى نسبت به جهان تعريف مىكنند. 2
برخى با خوشبينى معتقدند جهانى شدن، فرايندى است كه در اثر توسعه فناورى ارتباطات، جريان آزاد انديشهها، اطلاعات و دانشها را در بر دارد و گشودگى روابط فرهنگى را به ارمغان مىآورد. 3 در مقابل، برخى جهانى شدن را يك طرح از پيش تدوينشده مىدانند كه براى استيلاى هرچه بيشتر جهان غرب بر جهان سوم و فراگير