178در اين بين حج در مقام اجتماعىترين عبادت اسلامى، از ابزارهاى مهم ارتباطى و اطلاعاتى است كه با ماهيتى اخلاقى - عرفانى، ابعاد سياسى و اجتماعى بسيار مستحكمى دارد. اين رسانه عظيم، دقيق و كهن اسلامى مبتنى بر روابط و حضور انسانى، هر سال تجمعى از نمايندگان مسلمانان برگزار مىكند. اين تجمع، فرصت بىنظيرى را در اختيار جهان اسلام قرار مىدهد تا علاوه بر ابعاد معنوى، از لحاظ سياسى و اجتماعى نيز اسلام را تقويت كنند. به اين ترتيب اسلام، نظامى ارتباطى را ايجاد مىكند كه در يك فضا و رويكرد دينى و معنوى، كل جهان اسلام با هم ارتباط برقرار كنند و از مسائل هم مطلع شوند.
اين كنگره عظيم كه از نمايندگان سراسر جهان اسلام تشكيل شده، تمام ويژگىهاى خبررسانى سالم و دقيق را دارد؛ چرا كه حج، ابعادى كاملاً سياسى - اجتماعى دارد و در يك فضاى سالم معنوى، آنچه در مباحث اخلاق حرفهاى خبرنگارى مطرح است، رعايت مىشود؛ ضمن اينكه در اين اطلاعرسانى، به دليل چهرهبهچهره بودن و حذف واسطهها، دقت و سلامت اطلاعرسانى بسيار بالاست. در اين بين بايد ويژگىهاى ذاتى رسانههاى مدرن را در نظر گرفت كه در انتقال واقعيت بيرونى، با محدوديتهايى مواجه هستند؛ چه برسد به اينكه اخلاق حرفهاى را رعايت نكنند.
بنابراين اسلام در 1400 سال پيش، حج را همچون رسانهاى پويا و پايا قرار داده است كه تمام ويژگىهاى يك رسانه مدرن پاك را دارد. از اين جهت بايد اسلام را دينى بسيار مترقى و بهروز دانست كه در بستر سنت، ابزارى با كاركردهاى فوقمدرن را در اختيار جامعه اسلامى قرار داده است.
ظرفيتهاى رسانه حج در بيدارى اسلامى
از آنچه گذشت، جايگاه رسانهها در جهان امروز و نقش و جايگاه رسانهاى حج مشخص شد. چنانكه در مقدمه اين فصل گذشت، رسانهها نقش مهمى در بيدارى