121
فصل اول: حج و تقويت وحدت جهان اسلام
مقدمه
جهان اسلام همواره با ديالكتيك فراسنت و خردهسنت، يعنى جدال «عناصر اتحادبخش» (فراسنت) در تمدن مادر با «عناصر تفرقهافكن» (خردهفرهنگ) روبهرو بوده است. روش زندگى و ميراث تاريخى مشترك، از عناصر اتحادبخش و ويژگى بومى و فرقهاى از عناصر تفرقهافكن است. اين اختلافات اگرچه خارج از چارچوب عناصر كلى قرار دارند، ولى به سبب واقع شدن در ظرف جغرافيايى - انسانى مشترك با عناصر اصلى، پيوند عميقى با آنها برقرار كردهاند.
وجود عناصر اتحادبخش در تمدن كلانى مانند تمدن اسلامى سبب شده است كه جهان اسلام براى تبديل شدن به مركز سياسى و فرهنگى متحدى، از ظرفيت بالايى برخوردار باشد. از اين رو مىبينيم هر بار كه اين عناصر اتحادبخش، به واسطه دعوت، رسالت يا رهبرى در سطح وسيعى برانگيخته و جلوهگر شدهاند، مردم با آنها همراه شده و به طور كلى، زمينه براى اتحاد سياسى نيز فراهم شده است.
يكى از كاركردهاى حج، تقويت وحدت جهان اسلام است. حج با تكيه بر عناصر