57چاهها و كندن چاههاى تازه و ايجاد منازل جديد براى استراحت كاروانيان بود. اين منصب، نخستين بار در زمان خلافت مهدى عباسى (158 - 169ه .ق) پديد آمد. همچنين عباسيان قسمت قابل توجهى از خزانه را صرف امور حج مىكردند كه علاوه بر مخارج اقدامات يادشده، بخشهايى نيز براى كمك به اهل حرمين و به عنوان صدقات در مكه و مدينه صرف مىشد. قسمت قابل توجهى نيز به قبايل بدوى داده مىشد تا از غارت كاروانهاى حج و ايجاد ناامنى چشمپوشى كنند. 1
خلفاى عباسى بهويژه در عصر اول حكومت كه دوره اقتدار آنان محسوب مىشد، اقدامات مهمى در حرمين شريفين انجام دادند. از ميان آنان، مهدى عباسى (158 - 169ه .ق) توجه بيشترى به حجاز و حرمين داشت. وى در سفر حج خود (سال 160ه .ق) به جز تعويض پردههاى كعبه، مسجدالحرام را مرمت كرد. خلفاى عصر اول عباسى (132 - 234ه .ق) برخلاف دورههاى بعدى، سفرهاى متعددى به حجاز داشتند. به همين دليل، در مسير حج، منازل خاصى براى اقامت ايشان ساخته شده بود كه از تمام امكانات رفاهى برخوردار بود. 2
چنانكه پيشتر گفتيم، هر سال، زائران بغداد، كاروانى را تشكيل مىدادند كه گاه رياست آن با خود خليفه بود. آنان در امتداد دجله و رو به جنوب، در راهى قدم مىگذاشتند كه به دستور زبيده خاتون - نوه منصور، خليفه عباسى كه به همسرى پسرعمويش، هارون الرشيد درآمد - در قرن دوم هجرى قمرى ساخته شده بود. در دوره عباسيان، سرپرستانى با لباس سياه كه رنگ مخصوص سلسله عباسى بود، كاروان حجّاج آن را اداره مىكردند. اين كاروان همه ساله، چند روز پيش از عيد قربان وارد مكه مىشد. كاروانهايى نيز حاجيان را از مصر و خراسان به مكه مىآورد، ولى از اندلس كه هنوز زير فرمان بنياميه بود، كاروانى به جانب مكه راه نمىافتاد.