382
ايوان شمالى
اين ايوان در سمت غرب نماى شمالى ديوار صحن كه مشرف بر صحن مطهر است، قرار دارد. برخى از نويسندگان معتقدند اين ايوان، بخشى از رواق عمران بن شاهين بوده است؛ همانگونه كه از بعضى كتابهايى كه ضريح نوشته شدهاند، اينگونه برمىآيد؛ از جمله شيخ على الشرقى، در كتاب «الاحلام»، مىگويد:
اين ايوان، قسمتى از رواق عمران بن شاهين است. روى آن، نوشتهاى با كاشى وجود دارد كه به اين فرموده خداوند عزوجل اشاره دارد: إِنَّمٰا يَعْمُرُ مَسٰاجِدَ اللّٰهِ ؛ «تنها كسانى حق دارند مساجد خدا را تعمير كنند...» 1
برخى از دانشمندان با اين تصور كه قسمتى از مسجد عمران بن شاهين است، به دليل آيهاى كه روى آن نوشته شده است، از نشستن در آن يا عبور از آن، از ارتكاب گناه خوددارى مىكردند. «الكوفى» در اينباره مىگويد:
نزد مردم نجف اينگونه مشهور است كه مسجد كنار درِ طوسى، مسجد عمران بن شاهين است. آنان معتقدند اين مسجد، همان رواقى است كه عمران بن شاهين ساخته است. برخى از آنان گمان مىكنند كه قسمتى از اين مسجد، وارد صحن مطهر شده است. 2
اين ايوان، همانند ساير ايوانهاى بزرگ، از يك طبقه تشكيل شده است كه از سمت بالا و جهتهاى شرق و غربش، درون قابى قرار گرفته است كه بين آن، دو نوار، بهوسيله نوارى از نقاشىهاى گياهى كه در اوج زيبايى و ظرافت قرار دارد، فاصله افتاده است. صحن مطهر با ايوانهايش، اوج خلاقيت هنرى را بين تمامى بناهاى معروف اسلامى تشكيل مىدهد.
از گذشته تاكنون، همچنان تعجب زائران مسلمان و غيرمسلمان را برانگيخته