91از مكانهاى محترم در مسجدالحرام، در كنار كعبه، حطيم است و مردم در اين قسمت براى دعا جمع مىشوند و به يكديگر فشار مىآورند 1. در اينكه آيا حطيم تنها همان محدوده كنار حجرالأسود و باب كعبه را شامل مىشود يا وسعت بيشترى دارد، اختلاف است. در روايتى از امام صادق(ع)، تنها همين موضع را حطيم مىنامند 2. چنانكه شيخ صدوق نيز آورده است حطيم فاصله ميان درِ كعبه و حجرالأسود را گويند؛ جايى كه خداوند توبه آدم را پذيرفت 3. به تعريف ديگر حطيم قسمتى از سطح مسجدالحرام است كه از حجرالأسود آغاز مىشود و به سمت اصل چاه زمزم - نه مدخل ورودى آن - و از آنجا تا مقام ابراهيم و سپس تا حجر اسماعيل ادامه مىيابد. اين محدوده را تا ديوار كعبه حطيم مىنامند. در تعريف ديگر، حطيم محدوده داخلى حِجْر اسماعيل است. حطيم از آغاز مورد توجه مسلمانان بوده و مردم براى استغاثه و دعا در آنجا جمع مىشوند.
خواندن نماز در اين قسمت فضيلت بسيار دارد و سفارش شده است. 4
حَلْق
: به معناى تراشيدن موست. حلق، بنابر
ر، از واجبات عمره مفرده و نيز حج است و عملى عبادى مىباشد؛ از اينرو قصد قربت، شرط صحت آن است. البته وجوب حلق، تخييرى است؛ بدين معنا كه حاجى يا عمرهگزار - در غير عمره تمتع - بين حلق و تقصير مخير