78كارى براى ديگرى، به قصد احسان و بدون هيچ چشم‌داشتى در مقابل آن است. حج تبرّعى در اصطلاح فقه به حجى گفته مى‌شود كه در آن، شخص حج‌گزار (نائب) بدون هيچ چشم‌داشتى مناسك را به نيابت از فرد ديگرى انجام دهد. گفتنى است كه به‌جا آوردن واجبات به قصد تبرع از طرف ميت، جايز و مشروع، بلكه مستحب است؛ لكن از طرف فرد زنده صحيح نيست؛ مگر حج براى كسى كه مستطيع شده، ولى پس از استطاعت و استقرار حج بر او، از به جا آوردن آن ناتوان گشته است. به‌جا آوردن مستحبات به قصد تبرّع از طرف ديگرى، اعم از مرده و زنده جايز، بلكه مستحب است. ¹

حج تمتّع

: «تمتّع» در لغت به معناى برخوردار شدن و بهره‌مند شدن است و در اصطلاح فقه، نوعى از حج است كه وظيفه افراد بيرون از مكه كه محل سكونت آنها تا مكه بيش از دوازده يا 48 ميل - بنابر اختلاف اقوال در مسئله - فاصله دارد، مى‌باشد. حج بر سه قسم است: حج افراد، حج قِران و حج تمتّع. علّت نام‌گذارى اين قسم به حج تمتّع، حلال شدن محرّمات احرام و انتفاع از آنها در فاصله زمانى بين عمره تمتع و حج است؛ به عبارت ديگر در اين نوع از عمره و حج در مدتى كه انسان از احرام عمره خارج مى‌شود، تا زمانى كه بار ديگر براى حج محرم مى‌شود، كارهايى كه به‌سبب احرام حرام شده بود، از جمله زن و مرد، بر يكديگر حلال مى‌شوند، و اين در حالى است كه عمره تمتّع مرتبط با حج تمتّع و جزء آن است؛ به گونه‌اى كه آن دو از نظر شرع، يك عمل شمرده مى‌شوند و در نتيجه، انتفاع از