115623 ق تعمير گرديده است. زادگاه امام صادق(ع) در دوران سعودى، همراه دارالعجله تخريب شد.
زادگاه حضرت حمزه، سيدالشهداء
: زادگاه عموى گرامى پيامبر(ص) در
پايين مكه، نزديك باب اليمن در محلّى به نام «بازان» بوده است. خانهاى كه ايشان در آنجا متولد شدند، تا قرن نهم بهطور كامل پابرجا بود. نهروانى المكى كه محل آن را در اوايل قرن دهم هجرى ديده است، مىگويد: محراب و در و ديوارهاى آن از ميان رفته، ولى بقايايى از ديوارهاى آن باقى مانده است. 1 اين خانه در دوران سعودى تخريب شد.
زمزم
: چاه زمزم، از ديگر آثار مسجدالحرام است كه با نامهاى چاه اسماعيل، حَفيرة عبدالمطّلب، عافيه، مَيمونه، بَركة، بَرّة، سَيده، نافِعَه، مَضْمونَه، عَونَه، بُشْرى، صافيه، عَصِمَه، سالِمَه، مُباركه، كافيه، طاهِره، طَعام طُعْم، شَفاء سُقم و... شناخته مىشود. اين چاه در قسمت شرقى مسجدالحرام قرار دارد و همانند ديگر مشاهد حج، از آثار ابراهيم، اسماعيل و هاجر است.
هنگامىكه ابراهيم(ع)، هاجر و تنها فرزندش اسماعيل را به وادى خشك و سوزان مكه آورد، همراه مادر اسماعيل مشك آبى بود و هيچگونه زاد و توشهاى غير از آن نداشت. حضرت ابراهيم آن دو را كنار درختچهاى در نزديكى جاى كعبه نشاند و سپس از مكه خارج شد و آنان را به خدا سپرد: ( رَبَّنٰا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوٰادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ ). (ابراهيم: 37) پس از اندك زمانى آبِ همراه هاجر تمام