84انسان با توكل بر خداوند متعال، از نظر اراده و ساير صفات روحى، چنان قوى و نيرومند مىشود كه مغلوب هيچ عامل ديگرى نمىشود و به موفقيت قطعى و سعادت حقيقى نايل مىگردد. بنابراين توكل بر خدا و حواله كردن همه امور به او، يكى از عوامل مهم و تأثيرگذار بر اراده آدمى است، و هيچ چيز مانند توكل، آدمى را محكم و استوار نمىكند و اسباب توفيق او را فراهم نمىسازد. اميرمؤمنان در يكى از بيانات نورانى خويش اين حقيقت را متذكر مىشوند و مىفرمايند:
«اَصلُ قُوَّةِ القَلبِ التَّوكُّلُ عَلَي الله»؛ «اصل و ريشه قوت قلب، توكل بر خداوند متعال است». 1همانگونه كه گفته شده توكل در تمام مسائل مديريت تأثيرگذار است، اما تأثير آن در تصميمگيرى كه از مهم ترين فعاليتهاى مديريت است نمود بيشتر و مصاديق بارزترى دارد. به عنوان مثال آنجا كه مدير از لحاظ روحى و روانى در مضيقه قرار گرفته است و توان مقابله با مشكلات را ندارد، توكل به خدا، نيرويى به او مىبخشد كه بر تمام مشكلات پيروز مىشود و... .
3-2 مشورت
مشورت و نظر خواهى از ديگران يكى از عوامل مهم و مسايل حياتى در مديريت است و در اسلام از اهميت بالا و جايگاه ويژهاى برخوردار است. با توجه به وسعت موضوعات و پيچيدگى مسائل و نيز گستردگى اطلاعات، يك مدير قادر به شناخت همه مسايل و به دست آوردن همه اطلاعات لازم در مورد يك مسئله نيست و در نتيجه نمىتواند تصميم درست و منطقى درباره آن اتخاذ نمايد.
مشورت با افراد صلاحيت دار به منظور استفاده از نظرات آنان مسئلهاى عقلى است و عدم مشورت و استبداد به رأى يكى از بيمارىهاى مهلك مديران است كه به فرمايش حضرت على(ع) مورد هلاكت آنها مىشود
«مَنِ استَبَدَّ