58زيرا فريضه امرى واجب است و انجام دادن آن، به شرايطى وابسته است. اين دو جنبه، يعنى «الزامى بودن» حكم و «رعايت شرايط» معين، مداومت و محافظت را ممكن مى‌سازد.
يكى از فرايضى كه در تربيت فردى و اجتماعى نقشى ويژه دارد، حج است. اين فريضه، چنان در اصلاح و هدايت يك مسلمان مؤثر است كه ترك كننده آن، در حكم كافر، يهودى و نصرانى است. پيامبر اكرم(ص) در وصيت‌هايى به اميرالمؤمنين على(ع) مى‌فرمايد:
يا عَلىّ تارِكُ الحَجّ وَهو مُستطيعٌ كافِرٌ. يا عَليُّ مَنْ سَوَّفَ الحَجَّ حَتّى يَموُتَ بَعَثَهُ الله يَومَ الَقِيامَةِ يَهُوديّاً او نَصرانيّاً. 1
يا على! ترك‌كننده حج با وجود استطاعت، كافر است. يا على! هركس حج را به تأخير اندازد تا بميرد، خدا در روز قيامت، او را يهودى يا نصرانى برمى‌انگيزد (با يهود و نصارى محشور مى‌گرداند).
رهبر معظم انقلاب با آگاهى دقيق از مبانى و روش‌هاى تربيتى اسلام، به روش فريضه‌سازى اشاره كرده است. ايشان حج را فريضه‌اى معرفى مى‌كند كه هم در تربيت فردى و هم در تربيت اجتماعى نقش دارد و حجاج را به بهره‌بردارى از اين فريضه الهى سفارش مى‌كند. ايشان در يكى از پيام‌هاى خود به حجاج بيت‌الله الحرام مى‌فرمايد:
در فريضه حج، عناصر اصلى براى تربيت فردى و اجتماعى گنجانيده شده است. از لحظه احرام و بيرون آمدن از تشخصات فردى و ترك بسيارى از لذت‌ها و خواهش‌هاى نفسانى، با طواف برگرد نماد توحيد و نماز در جايگاه ابراهيم بت‌شكن و فداكار و از حركت شتابان ميان