160
خَيْرَ الزّٰادِ التَّقْوىٰ ). (بقره:197)
از جمله فرصت‌هايى كه حج براى مسلمانان فراهم مى‌كند، شناخت دشمنان اسلام و توطئه‌هاى آشكار و پنهانى است كه به منظور اسلام هراسى و ترويج افكار موهوم و خرافى و متحجّر به كار مى‌بندند. در فضاى حج، مسلمانان با مشكلات جهان اسلام آشنا مى‌شوند و راه‌هاى مبارزه و خنثاسازى توطئه‌هاى تفرقه افكنان را در استفاده از نيروى متراكم حج مى‌شناسند.
3. حج، عبادتى است كه هم بعد فردى دارد و هم بعد اجتماعى. حج، هم اخلاق فردى را تحت تأثير قرار مى‌دهد و هم اخلاق اجتماعى را. در بعد اخلاق فردى، در توصيه‌ها و رهنمودهاى رهبرى به حج‌گزاران، دو نكته قابل توجه است: نكته اول، خداشناسى و توجه به صاحب خانه و دل‌سپارى به خدا و نزديك كردن خود به ذات مقدس الهى است كه در ذات حج نهفته است و نيز تقويت عبوديت و بندگى پروردگار كه مناسك حج از آغاز تا پايان و ترك همه تروك آن، اعلان اين حقيقت است.
ياد خدا و ذكر پروردگار، در همه اعمال حج از طواف تا سعى، از عرفات تا منا از خلق تا قربانى و رمى جمرات متبلور است و انسان موحد را به‌سوى پروردگار رهنمون مى‌شود.
حج يك هجرت است؛ هجرت از منيت‌ها و خودخواهى‌هايى كه انسان را از خدا دور مى‌كند و مقصد اين هجرت، خداست كه فرمود: ( فَفِرُّوا إِلَى اللّٰهِ ). (ذاريات:50).
دومين نكته‌اى كه رهبر انقلاب در بعد اخلاق فردى حج به آن توجه و تأكيد كرده، خودشناسى است. از ديدگاه ايشان حج، بايد به يك