117
فصل دوم: تبيين حكم وضعى (صحت يا عدم صحت)
در اين تحقيق، آنچه از اهميت بسيارى برخوردار است، تبيين حكم وضعى حجى است كه بر طبق حكم حاكم مخالف و به‌صورت تقيه‌اى انجام شده است؛ به عبارت ديگر، آيا انجام اعمال حج مطابق حكم حاكم مخالف، صحيح و مجزى است يا صحيح نبوده و بايد قضا و اعاده شود؟
در ادامه بحث، ابتدا اقوال فقها و ديدگاه ايشان در صحت و عدم آن مطرح مى‌شود و سپس ادله هر يك از اين دو نظر مورد بررسى قرار مى‌گيرد.
گفتار اول: اقوال فقها
قائلان به صحت
تعدادى از فقها معتقدند كه در صورت احتمال موافقت حكم حاكم مخالف با واقع، انجام اعمال حج مطابق با حكم آنان مجزى و صحيح است.
صاحب جواهر در اين باره چنين نگاشته است: «و لا يبعد القول بالاجزاء هنا إلحاقا له بالحكم للحرج»؛ «بعيد نيست كه براى الحاق اين بحث به قاعده «لاحرج» به صحت عمل قائل شويم». 1