65 مَيْمَنَةِ المَسْجِدِ فَقُلْتُ لَهُ فَإِنَّ ذَلِكَ مَوْضِعُ زَاوِيَةِ بَابِ الْفِيلِ الْيَوْم... . ¹

-قَالَ عليه السلام وَ اللهِ إِنَّ مَسْجِدَكُمْ هَذَا لأَحَدُ المَسَاجِدِ الأَرْبَعَةِ... مَسْجِدِكُمْ هَذَا يَعْنِي مَسْجِدَ الْكُوفَةِ أَلا... وَ لَقَدْ نَقَصَ مَنْ ذَرَعَهُ مِنَ الأُسِّ الأَوَّلِ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ ذِرَاعٍ وَ إِنَّ الْبَرَكَةَ مِنْهُ عَلَى اثْنَيْ عَشَرَ مِيلا مِنْ أَيِّ الْجَوَانِبِ جِئْتَ. ²

از اين روايات، آشكار مى‌شود كه مسجد كوفه، قدمت زيادى دارد و آنچه الان موجود است به اندازۀ دوازده هزار ذراع، اندكى كمتر يا بيشتر، كوچك‌تر از وسعت قبلى آن است. ولى مشخص نيست كه از طرف دست راست كم كرده‌اند يا دست چپ؛ زيرا معلوم نيست كه بازار سراجان و تمّاران در كدام طرف بوده است. ³ هرچندكه با توجه به روايت مفضل مى‌توان گفت اين كاستى از جهت مخالف قبله بوده است؛ زيرا در حديث آمده است، «هنگامى‌كه به كناسه رسيديم امام‌صادق عليه السلام به سمت چپ مسجد نگاه كرد و فرمود: اينجا عمويم زيد به دار آويخته شد. آن‌گاه به راه خود ادامه داد تا به طاق زياتين كه آخر سراجين است، رسيد و از مركب خود پايين آمد... تا آخر روايت». هم‌اكنون، «كناسه» ⁴و مقام زيدبن‌على كه محل دفن و سوزاندن اوست؛ در روستاى «كفل» حد فاصل هشت كيلومترى كوفه در شمال (خلاف جهت قبله) واقع است؛ ⁵ پس