62براى شهر كوفه حاكمانى از سوى خليفه تعيين مى‌شد كه نخستين آن سعدبن ابى‌وقاص، فاتح شهر بود. پس از آن، خليفه، عماربن‌ياسر و چندى بعد ابوموسى‌اشعرى را والى اين شهر كرد تا اينكه در سال 36 .ق، پس از جنگ جمل و شكست سپاه ناكثين، اميرمؤمنان امام على عليه السلام پايتخت را از مدينه به كوفه انتقال داد؛ ازآن‌پس، مركز خلافت اسلامى حدود پنج سال به اين شهر منتقل شد. ¹

هرچند در كتب تاريخى، تاريخچه كوفه و مسجد جامع آن، چنين توصيف شده، اما با توجه به روايات، مى‌توان قدمت آن‌را بيش از اين دانست.

مرحوم صدوق به‌صورت مرسل از رسول‌اكرم (ص) نقل مى‌كند:

قَالَ النَّبِيُّ (ص) لَمَّا أُسْرِيَ بِي مَرَرْتُ بِمَوْضِعِ مَسْجِدِ الْكُوفَةِ وَ أَنَا عَلَى الْبُرَاقِ وَ مَعِي جَبْرَئِيلُ عليه السلام فَقَالَ لِي يَا مُحَمَّدُ (ص) انْزِلْ فَصَلِّ فِي هَذَا المَكَانِ قَالَ فَنَزَلْتُ فَصَلَّيْتُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ أَيُّ شَيْءٍ هَذَا المَوْضِعُ قَالَ يَا مُحَمَّدُ (ص) هَذِهِ كُوفَانُ وَ هَذَا مَسْجِدُهَا أَمَّا أَنَا فَقَدْ رَأَيْتُهَا عِشْرِينَ مَرَّةً خَرَاباً وَ عِشْرِينَ مَرَّةً عُمْرَاناً بَيْنَ كُلِّ مَرَّتَيْنِ خَمْسُمِائَةِ سَنَة. ²

در كلام جبرئيل‌امين بنابر اين روايت، دو احتمال مطرح است؛ اول اينكه جبرئيل مسجد كوفه را بيست هزار سال قبل از خلقت آدم على نبينا و آله و عليه السلام، ديده است؛ يعنى آنجا عبادتگاه ملائكه بوده است. احتمال دوم آنكه بعد از خلقت آدم و تا زمان پيامبراعظم (ص) ، به اين تعداد آن را ديده است؛ البته احتمال دوم به نظر صحيح نيست؛ زيرا از آدمِ ابوالبشر تا پيامبرخاتم، حدود شش‌هزار سال (با كمى اختلاف در آن)، گذشته است. درهرحال با توجه به روايات، نقشه مسجد كوفه را آدم على نبينا و آله و