95
بهرهمندان از شفاعت
صدرالمتألهين در ميان مباحث مربوط به معاد فصلى خاص را به بيان طوايف مردم در روز قيامت اختصاص مىدهد. وى اهل آخرت را در سه گروه مقربون، سعداء (اصحاب اليمين) و اشقياء (اصحاب الشمال) جاى داده است. بىشك او در اين بحث از آيات (سوره واقعه، 7 - 56) الهام گرفته است. وى پس از بيان اجمالى اين سه گروه، انسانها را در موقف حساب در دو صف جدا قرار مىدهد: گروهى كه از ابتدا وارد بهشت شده و از نعمتهاى آن بىحساب بهرهمند مىشوند و گروه ديگرى كه اهل عقاب بوده و وارد جهنم مىشوند. هر يك از اين دو گروه اقسامى دارند به شرح زير:
اهل بهشت كه در اين گروه سه دسته قرار مىگيرند: «مقربون»، در معرفت و تجرد كامل هستند و به جهت تنزه آنها و رفعت مقام از مشغوليتهاى ناشى از حساب و كتاب، بىهيچ تأملى و بىحساب وارد بهشت شدهاند؛ جماعتى از «اصحاب اليمين»، اين گروه عملاً به سوى معصيت و سيئات نرفتهاند و هرگز در دوران زندگى خود فسادى نداشتهاند. اينها نيز به علت صفا و پاكى ضميرشان و سلامتى فطرتشان از آلودگىهاى معاصى و به جهت طاعاتشان بدون حساب داخل بهشت مىشوند؛ «صاحبان نفوس ساده»، اين طايفه صحيفه اعمالشان از هر دو نوع حسنات و سيئات خالى است و حالت امكانى دارند، خداوند با رحمت و فضل خود آنها را از عذاب سوء حفظ مىكند. ايشان نيز بىحساب وارد بهشت خواهند شد.
اهل عقاب كه در چند گروه زير قرار دارند: «كفار محض» كه صحيفه اعمالشان از حسنات و عمل صالح خالى است و بىحساب وارد جهنم مىشوند؛ گروهى كه برخى از حسنات را انجام دادهاند وليكن خود آنها را حبط نمودهاند؛