212آنچه در اين فصل، بدان خواهيم پرداخت، آداب زيارت پيامبر (ص) و اهلبيت عليهم السلام از منظر عالمان شيعى است. آدابى كه اين عالمان بزرگوار از متن سخنان ائمه معصومين عليهم السلام به دست آوردهاند. در اين فصل نيز، آداب زيارت به دو بخش تقسيم مىشود: آداب جوانحى و آداب جوارحى. اما پيش از پرداختن به اين دو بخش، بايسته است نخست، به ضرورت رعايت آداب زيارت، به هنگام زيارت قبور پيامبر (ص) و امامان معصوم عليهم السلام اشاره كنيم:
ضرورت رعايت آداب زيارت
از حقيقتهايى كه در انعقاد شخصيت انسان و ساختن آن، بسيار مؤثر است، توجه انسان به نمونههاى والاى فكر و اعتقاد و اقدام و عظمت و حماسه و جهاد است. اگر اين نمونههاى والا در ميان زندگان باشند چه بهتر، ولى انسان، بهگونهاى ويژه به اشخاص تاريخى و گذشتگان اعتقاد دارد و كمالات و عظمتهاى آنان را تا سر حد اساطير، تقديس مىكند و بزرگ مىدارد.
بنابراين، بشر بهطور فطرى، از توجه به قبور بزرگان تاريخ و تأمل در احوالات آنان چيزها مىآموزد و به عظمتها مىرسد.
در دين اسلام بهصورت خاصى از اين واقعيت بشرى، بهره بردارى شده است و براى ديدار و زيارت قبور پيشوايان و فداكاران بزرگ، آداب و زياراتى رسيده است كه رعايت آن آداب و خواندن آن زيارتها و توجه به مضامين آنها و تأمل در آنها مىتواند، بهصورتى شگفت انگيز، شخصيتساز و حماسهگستر باشد. اين موضوع، چنانكه معلوم است، اختصاص به شيعه ندارد. علماى بزرگ اهلسنت درباره زيارت پيامبر اكرم (ص) و آداب آن و زيارت قبور بزرگان اهلسنت از قبيل ابوبكر، عمر، ابوحنيفه و... دهها كتاب و رساله نوشتهاند. 1