175
ملاصدرا
«محدث قمى» مىنويسد:
بدان كه چنانكه از بعضى از مشايخ خود شنيدم، مرحوم «ملاصدرا» بهواسطه بعضى گرفتارىها، از مكان خود به دارالايمان قم، كه عش آل محمد و حرم اهلالبيت عليهم السلام است، مهاجرت كرد و به حكم «اِذا عَمَّتِ البُلدانَ الفِتَنُ وَ البَلايا فَعَلَيكُم بِقُم و حواليها و نواحيها؛ فَاِنَّ البَلايا مَدفوعٌ عَنها» 1، پناه برد به روستايى از روستاهاى اطراف قم كه در چهار فرسخى قم واقع است و نامش «كهك» مىباشد و گاهگاهى كه بعضى مطالب علميه بر او مشكل مىشد، از كهك به زيارت حضرت سيده جليله فاطمه بنتموسى بنجعفر عليها السلام مشرف مىشده و از آن حرم مطهر، فيض بر او افاضه مىشده است. 2
«استاد حسنزاده آملى» درباره اين گفتار ملاصدرا مىنويسد:
جناب استادم «علامه رفيعى قزوينى» رحمه الله در اول رسالهاى كه در حركت جوهرى نوشته، فرموده: در حاشيه «اسفارِ» خطى كه به خط مرحوم «قوامالدين احمد»، فرزند مصنف «اسفار» است، در مبحث اتحاد عاقل به معقول، از امور عامه، آنجا كه مصنف، وصول به تحقيق مسئله اتحاد عاقل به معقول را از افاضات خاصه الهيه به خود مىداند، چنين نوشته است كه تاريخ اين افاضه، روز جمعه، ماه جمادى الاولى در سال هزار و سى و هفت قمرى است و نوشته كه از عمر مصنف در اين هنگام پنجاه و هشت سال گذشته است...
نكتهاى كه در اين مقام خيلى جالب است اينكه حكيم متأله مرحوم «ميرزا علىاكبر حكمى يزدى رحمه الله » به خط مباركش، در هامش اسفارش، در ذيل