1) . المعجم الكبير، ج11، ص 454، ش 12288. هيثمى نيز اين روايت را نقل مى‌كند و مى‌نويسد: «عطاءبن سائب، يكى از راويان اين حديث است كه فردى ثقه است. اما او دچار فراموشى شده است. بقيه راويان حديث، ثقه‌اند»؛ ر.ك: مجمع الزوائد، ج 1، ص 159.

2) . تاريخ بغداد، خطيب بغدادى، ج1، ص 123. راويان اين حديث، ثقه‌اند. به جز اسحاق‌بن ابراهيم كه فردى ناشناخته است؛ چراكه شرح حال او را در كتاب‌هاى معتبر نيافته‌ام. البته او در سلسله سند اين روايت، بين دو ثقه قرار گرفته است. لكنوى در «الرفع و التكميل» به نقل از علما آورده و تصريح كرده است كه وقتى فردى مجهول‌الحال ميان دو ثقه قرار گيرد، او نيز ثقه است. پس بايد گفت اين روايت، صحيح است و خدشه‌اى به آن وارد نيست. قاضى ابوعبدالله حسين‌بن على‌بن محمد صيمرى نيز فردى راست‌گفتار است؛ ر.ك: سير أعلام النبلاء، ج17، ص 616. عمربن ابراهيم مقرى نيز ثقه است؛ ر.ك: تاريخ بغداد، ج11، ص 269. مكرم‌بن احمد نيز ثقه است؛ ر.ك: سير أعلام النبلاء، ج15، ص 517. على‌بن ميمون نيز ثقه است؛ ر.ك: تقريب‌التهذيب، ص 473. ابن‌تيميه در كتاب الصراط المستقيم، ج2، ص 685، اين داستان را نپذيرفته است و براى نادرستى اين روايت، به ادله‌اى سست‌تر از خانه عنكبوت متوسل شده است. برخى از ادله وى چنين است: 1. وقتى شافعى وارد بغداد شد، قبرى در اين شهر نبود كه او بر سر آن حاضر شود؛ 2. اين كار در زمان شافعى، كار معروف و مشهورى نبوده است؛ 3. شافعى در حجاز، يمن، شام و مصر، قبور پيامبران و صحابه و تابعان را زيارت كرده بود. اما در آن اماكن براى خود دعا نكرده بود؛ 4. شاگردان و ياران ابوحنيفه، دعا كردن كنار قبر ابوحنيفه و ديگر قبور را جايز نمى‌دانستند؛ 5. شافعى از بيم وقوع شرك، از تكريم و احترام به قبور انسان‌ها اكراه داشت. 6. اين داستان را فردى با اطلاعات كم دينى يا فردى جاهل ساخته است. اين سخنان، از فاسدترين و نادرست‌ترين مطالبى است كه پاسخ آنها نياز به مجالى فراوان دارد. اما خلاصه پاسخ را در اينجا مى‌آوريم: اولين ادعاى وى نادرست و باطل است؛ زيرا جمعى از بزرگان در دوران شافعى و پس از وى، سر قبور صالحان و مؤمنان مى‌رفته‌اند. در اين كتاب، مطالبى نقل كرده‌ايم كه بيش از اين نياز به آوردن نمونه‌هاى تاريخى نيست. دليل دوم نيز باطل است؛ زيرا اگر اين كار در زمان بزرگان و پيشوايان كارى ناشناخته بود، بايد گفت كتاب‌هاى شرح حال و زندگى‌نامه‌ها، پر از اين مطالب بوده كه پيش از اين نيز، مواردى را نقل كرده‌ايم. دليل چهارم كه سست‌تر از خانه عنكبوت است، اين پاسخ را به همراه دارد كه در دوران ابن خزيمه كه پيشواى حديث‌شناسان و حافظان حديث بوده، قبور انبيا و صالحان فراوانى بوده است. پس چرا نزد قبور اين بزرگان نرفته است. اما به قبر على‌بن موسى الرضا پناه برده است؟ بسيارى از بزرگان اين‌گونه عمل كرده‌اند كه ما برخى از آنها را در گذشته نقل كرده‌ايم. دليل پنجم ابن‌تيميه، يعنى مكروه بودن تعظيم قبور از نگاه شافعى، سخنى است كه به محل بحث ما ارتباطى ندارد؛ زيرا شافعى به ابوحنيفه متوسل شد. توسل او نيز به اين معنا نيست كه قبر ابوحنيفه را ارجمند دانسته باشد. [يعنى شافعى تعظيم و ارجمند شمردن قبور را مكروه مى‌دانسته است؛ نه ارجمند دانستن صاحب قبر را] از سوى ديگر شافعى از اين امر اكراه داشت كه قبور به منزله مساجد و معابد دانسته و شناخته شوند؛ ر.ك: الام، شافعى، ج1، ص278. او از بيم دچار شدن به شرك اين كار را مكروه مى‌دانست. اما اگر براى افراد استوار در ايمان، اين بيم وجود نداشته باشد، كراهت اين كار نيز از بين مى‌رود؛ همچنان‌كه شافعى اين كار را به اين دليل مكروه مى‌داند كه جايى كه ميت در آن دفن شده است، از نظر بهداشتى، از مكان‌هاى ديگر آلوده‌تر است؛ ر.ك: الام، ج1، ص 278. پس آنچه ابن‌تيميه به نقل از شافعى گفته است، صحيح نيست. دليل ششم ابن‌تيميه اين است كه اين داستان را كسانى كه آگاهى دينى كمى دارند يا مجهول‌الحال‌اند، جعل كرده‌اند. اما اين دليل و استدلال بى‌پايه است؛ چراكه دليلى براى جعلى بودن اين داستان وجود ندارد و مشخص هم نكرده است كه نام آن كذاب و جاعل چيست؟ اگر حتى اين داستان جعلى باشد، درباره ديگر داستان‌هاى صحيحى كه برخى از آنها را نقل كرديم، چه مى‌گوييد؟ درباره سخن امام محاملى چه مى‌گوييد؟ او كه هم براى موافقان توسل و هم براى مخالفان، فردى مورد اعتماد و حجت به‌شمار مى‌رود. او مى‌گويد: «من قبر معروف كرخى را هفتاد سال است كه مى‌شناسم. هيچ انسان غم‌زده‌اى نيست كه به آنجا رود، مگر اينكه خداوند غم و مشكل او را برطرف سازد». سند اين عبارت، صحيح است. سؤال اين است كه چرا آقاى محاملى كه فردى ثقه است، اين سخن را درباره قبور پيامبران و صحابه نگفته است؟ شما درباره گفتار و سيره كسانى كه همه امت اسلامى به اجماع، آنان را ثقه و عادل مى‌دانند، چه مى‌گوييد؟ اينان چه در گفتار و چه در عمل، به قبور صالحان توسل مى‌جسته و به آن باور داشته‌اند.