71
يك - مثبتنگرى به خود
فردى كه احساس ناخوشايندى ازخود دارد، بىترديد آن را به ديگران نيز منتقل مىكند. اين احساس، مانع از ايجاد ارتباط مؤثر است. اعتماد به نفس، كمرويى، آرامش، استراحت و تعادل مزاجى، در مثبتنگرى به خود مؤثرند. 1
در حج، مثبتنگرى به خود بيشتر مىشود و افراد از خود احساس خوشايندى دارند. توفيق زيارت خانهخدا، قرار گرفتن ميان مهمانان ويژه پروردگار، دورشدن از برنامههاى عادى زندگى و تمركز بر برنامههاى عبادى، بر ايجاد تصور مثبت زائران از خود مؤثر است. همچنين مناسك حج با ارتقاى ارزش زائر، مثبتنگرى به خود را در او رشد مىدهد. 2
دو - مثبتنگرى به ديگران
زمانى ارتباط ميانفردى به درستى شكل مىگيرد كه احساس خوشايند خود را از طرف مقابل به او منتقل كنيم. اين كار در وجود شخص مقابل اثر مثبتى مىگذارد و او را تشويق مىكند تا در ارتباط، فعالتر باشد. گشادهرويى، همدلى، اشتراكسازى، گوش دادن فعال به سخنان و صراحت از عوامل و جنبههاى مثبتنگرى به ديگران است. 3 اين عوامل در حج به راحتى اجرا مىشود؛ براى مثال زمان، مكان، عقيده، برنامه عبادى و حتى لباس يكسان، زمينه اشتراكسازى را فراهم مىكند. همچنين كار گروهى و اهداف مشترك، به خوبى زمينه همدلى را فراهم مىكند.
سه - مثبتنگرى به محيط ارتباطى
فضاى حاكم بر ارتباط مؤثر به گونهاى است كه هردو طرف از ارتباط لذت مىبرند.