38
ه) ظرفيتهاى تبليغى حج و دانش ارتباطات اسلامى
تبليغ، ريشه در تاريخ بشر دارد. ولى آثار ضابطهمند در اينباره را مىتوان در مباحث خطابه و جدل (از صناعات خمس) در آثار ارسطو، افلاطون و سقراط مشاهده كرد. افزون بر اين، كتاب «آرشسترا» تأليف «كو تيليا» هندى و كتاب «هنر جنگ» تأليف «سان- تزو»، نويسنده چينى درخور توجه است.
با انقلاب صنعتى و اهميت تجارت و اقتصاد، تبليغات عرصه جديدى را در مطالعات انديشمندان به خود اختصاص داد. در ادامه، تبليغ به حوزه سياست نيز راه يافت و در قالب مسائلى مانند انتخابات نمايان گشت.
گفتنى است كه تبليغ با ظهور اسلام، وارد مرحله جديدى شد؛ بهويژه كه اسلام از ابزارهاى سنتى مرسوم ميان اعراب و شيوههاى بلاغت با رويكردى اسلامى بهره جست. در واقع، ترويج و نفوذ سريع اسلام ميان جوامع، براساس برنامههاى نظامى تبليغى بود كه مىتوان با مطالعه تاريخ اسلام، اصول و روشهاى آن را به دست آورد. 1
يكى از ويژگىهاى عصر مدرن كه برخى آن را عصر علمسازى لقب ناميدهاند، تنظيم و ساماندهى دانش و معارف بشرى در قالب ساختارى تازه و منسجم است؛ براى نمونه، مسئله تبليغ كه ريشه در تاريخ بشرى دارد، امروزه در حوزه علوم ارتباطات، جايگاه مستقلى را به خود اختصاص داده است. برخى به اشتباه تصور كردهاند كه مسئله تبليغ به صورت علمى، در اسلام وجود ندارد و بايد براى مطالعه آن به منابع غربى رجوع كنيم. برخى انديشمندان اسلامى براى رفع اين شبهه، آثارى را درباره تبيين تبليغ در اسلام تهيه كردهاند. 2 البته برخى نويسندگان نيز اين مهم را در قالب بررسى سيره