115طبيعى است كه نظام تبليغى اسلام نيز به همه اين عرصهها بپردازد.
ما در اين اثر، پيامها را در دو موضوع كلى اخلاقى - تربيتى و سياسى - اجتماعى بررسى مىكنيم. البته بايد توجه داشت كه پيامهاى تبليغى حج از دو منظر درخور بررسى است: برخى پيامها بهصورت مستقيم و واضح، تبيين شدنى است؛ مانند بيان اسرار حج يا رويدادهاى تاريخى حج. روشن است كه زمينه بيان اينگونه پيامها در فضاى حج بيشتر است. اما برخى پيامها غيرمستقيم به حساب مىآيند؛ مانند فضيلت مسجد 1 كه براى مثال بدانيم مسجدالحرام بافضيلتترين مسجد مىباشد يا توجه يافتن به اهميت و پاداش گرهگشايى و رفع حوائج مسلمانان، بهويژه خدمتگزارى به زائران 2 مسلّم است كه اينگونه پيامها، ارتباط كمترى با فضاى مراسم حج دارد و بدون حضور در آن مكانها نيز طرح پذيرند؛ هرچند بيان آنها در فضاى حج، مؤثرتر است اما به هرحال در اين تحقيق، پيامهاى مستقيم بيشتر مدنظر است.
الف) پيامهاى اخلاقى - تربيتى
يك - گناهگريزى
يكى از پيامهاى مهم حج، گناهگريزى است كه روايات نيز آن را نشانه قبولى حج دانستهاند. 3مبلّغ بايد افزون بر اينكه در جلسات قبل از سفر، بهصورت كلى پيامهاى اخلاقى و تربيتى را بازگو مىكند، هنگام سفر به تشريح پيام مناسب بپردازد. ميقات كه نقطه آغاز سفر معنوى حج است، موقعيت مناسبى براى مبلّغ مىباشد تا زمينه توبه و گناهگريزى را در زائران ايجاد كند.