281برابر پيامبر (صلى الله عليه و آله ) روى هم ريختند. پيامبر خدا فرمود: «
هكذا تَجتَمِعُ الذُّنُوبُ »؛ «اينگونه، گناهان روى هم انباشته مىشوند». سپس فرمود: «
ايّاكُم وَ المُحَقَّراتِ مِنَ الذُّنُوبِ » 1؛ «از گناهان كوچك بپرهيزيد».
2. ترككردن دروغ شوخى
يكى از عواملى كه زمينه گناه را در جامعه فراهم مىسازد، پاره كردن پرده حياى اجتماعى است. وقتى فردى بىباكانه خود را به گناه مىآلايد و از كسى شرم نمىكند، هم خود او در تكرار آن گناه جسارت پيدا مىكند و هم ديگران جرئت مىيابند كه مانند او به فسق و فجور بپردازند. يكى از انگيزههايى كه تكرار گناه را آسان مىكند، گناه كردن با انگيزه شوخى با ديگران است. برخى دروغ مىگويند و وقتى به آنان اعتراض مىشود، ادعا مىكنند كه شوخى كردهاند. درحالىكه انگيزه شوخى، نمىتواند مجوز دروغ گفتن شود؛ گناهى كه در روايات معصومين (عليهم السلام ) از آن به «اخبث الخبائث» تعبير شده است. در واقع همين شوخىهاست كه جدى مىشود و اگر كسى از دروغ شوخى پرهيز نكند، نمىتواند از دروغ جدى نيز دور شود. امام باقر (عليه السلام ) فرمود، امام سجاد (عليه السلام ) پيوسته به فرزندانش سفارش مىكرد: «
اتّقُوا الكَذِبَ... في كُلِّ جِدٍّ وَ هَزلٍ » 2؛ «از دروغ بپرهيزيد... از شوخى و جدى آن».
امام سجاد (عليه السلام ) فرمود:
آيا نمىدانيد كه رسولخدا (صلى الله عليه و آله ) فرمود: «
ما يَزالُ العَبدُ يَصْدُقُ حَتّى يَكتُبَهُ اللهُ صِدّيقاً وَ ما يَزالُ العَبدُ يَكذِبُ حَتى يَكتُبَهُ اللهُ كَذّاباً » 3؛ «بندهاى پيوسته راست مىگويد تا اينكه خداوند او را جزو صديقين ثبت مىكند و بندهاى پيوستهدروغ مىگويد (شوخى يا جدى) تا اينكه خداوند او را جزو دروغگويان ثبت مىكند».