265آنها را حمل بر شوخى مىكنند. در نتيجه فرد شوخىكننده بىآبرو مىشود و هيچ جايگاهى در جمع نخواهد داشت.
هذل آبت ز رخ فرو ريزد
وز فزونيش دشمنى خيزد
راهكارهاى عملى
براى آنكه روابط اجتماعى، سالم و لذتبخش باشد، بايد در برخوردهاى اجتماعى به امورى توجه و دقت كرد:
1. چهره عبوس و گرفته براى هيچكس پذيرفته نيست. مؤمن بايد بشاش و متبسم باشد و با چهرهاى باز با مردم روبهرو شود و مردم را شاد كند كه شادكردن مردم كارى مطلوب و پسنديده است.
2. با دوستان، اطرافيان و همسفران خود شوخى كنيد؛ ولى هيچگاه با شوخىهاى بىجا حريمهاى بين خود و ديگران را از بين نبريد.
3. شوخى براى رفع خستگى و كدورتهاست. همچنين براى تلطيف فضاى مجلس است و در بعضى مواقع نيز جنبه تربيتى دارد. بنابراين نبايد هميشه و همۀ سخنان انسان جنبه شوخى و مزاح بيابد و بهگونهاى شود كه سخنان جدى فرد را هم تحتالشعاع قرار دهد.
4. در شوخىها بايد شرايط شوخى را رعايت كرد. با هركس نبايد شوخى كرد. با افراد بزرگتر از خود و كوچكتر از خود نبايد شوخى كرد. بايد شخصيت و جايگاه فرد مخاطب را در نظر گرفت.
5. اجازه ندهيد شوخىها از ادب و نزاكت خارج شود و مرزهاى ادب اسلامى را زير پا گذارد. از شوخىهاى غيراخلاقى بپرهيزيد و به ديگران هم اجازه ندهيد با شما چنين شوخىهايى كنند. سعى كنيد شوخىها جنبه كنايهگويى داشته باشد.