263كمهمت مىشود. چنين فردى درباره امور مهم (دنيوى و اخروى) هم بىاراده و تنبل خواهد شد. امام هفتم، حضرت موسىبنجعفر (عليه السلام ) فرمود:
ايّاكَ وَالمِزاحَ فَاِنَّهُ يَذهَبُ بِنُور ايمانِكَ وَيَستَخِفُّ بِمُرُوءَتِكَ. 1
از شوخى [بىجا] بپرهيز بهدرستى كه شوخى بىجا نور ايمان را مىبرد و جوانمردى را كم مىكند.
بهخصوص شوخى براى تمسخر و تحقير ديگران، انسان را به گناه عادت مىدهد و عادت به گناه، ايمان را مىبرد و رفتهرفته انجام دادن گناهان ساده مىشود.
ب) كمخردى
كسانى كه به شوخى زياد و بىجا عادت مىكنند، كمتر از عقل و انديشه خود بهره مىگيرند و كمكم انديشه و تفكر را كنار مىگذارند و رفتارى عارى از خرد و تدبير از آنها سر مىزند. همچنين شوخىهاى آنها زننده و نيشدار مىشود و ديگران را مىرنجاند. على (عليه السلام ) مىفرمايد: «
ما مَزَحَ امْرُؤٌ مَزحةً الاّ مَجَّ مِنْ عَقْلِهِ مَجَّةً » 2؛ «فرد هيچ شوخى [بىموردى] نمىكند، مگر اينكه بهاندازه دانه عدس از خرد او كاسته مىشود».
2. بُعد اجتماعى
از جنبه اجتماعى نيز شوخى بىجا و بيش از حد آثار نامطلوبى بر روابط انسانها دارد كه به بعضى از آنها اشاره مىكنيم:
الف) قطع دوستى و ايجاد دشمنى
شوخى بىجا موجب آزار ديگران مىشود. اگر مخاطب از دوستان باشد، دوستى و محبت او را كم مىكند و اگر از دشمنان باشد، كينه و نفرت به دل مىگيرد و در صدد