130يكى از اين سرمايهها و ارزشهاى انسانى حياست. حيا، برخاسته از فطرت انسان و معيارى براى انسانبودن اوست. حيارا مىتوان به دو بخش ذاتى و اكتسابى تقسيم كرد. بخش ذاتى را هر فرد در نهاد خود بهطور فطرى دارد؛ اما بخش مهمتر حياى اكتسابى است كه انسان بايد مانند فضيلتى اخلاقى كسب كند.
دختران در ابتدا كانون حيا و شرم هستند و به مرور زمان و تحولهاى زندگى، از شدت حيا و عفت آنان كاسته مىشود. اهميت حيا در زنان، بيش از مردان است. رسول گرامى اسلام (صلى الله عليه و آله ) فرمود: «
الحَياءُ عَش-َرةُ اجزاءٍ فَتِسعَةٌ في النِّساءِ وَ واحِدٌ في الرِّجالِ » 1؛ «حيا ده بخش است. نه بخش آن در زنان و يك بخش آن در مردان است».
حيا عامل عفت و پاكدامنى است. هرچه حيا در زنان نهادينه و جزء فضايل اخلاقى آنان شده باشد، از عفت بيشترى برخوردار خواهند بود. امام على (عليه السلام ) مىفرمايد: «
الحياءُ قَرينُ العِفافِ » 2؛ «حيا همنشين عفت است».
همچنين در روايتى ديگر مىفرمايد: «
ثَمَرةُ الحياءِ العِفَّةُ » 3؛ «نتيجه حيا، عفت است».
5. خودباورى و عزت نفس
وقتى انسان از جايگاه و شخصيت حقيقى خويش در نظام آفرينش غافل باشد و بهاى واقعى خود را كه بهشت است، فراموش كند، براى به دست آوردن خواستههاى كوچك و بىارزش، عزت و شرافت خود را به باد مىدهد و عفت خود را نابود مىكند؛ اما كسى كه بداند مىتواند برتر از ملائكه باشد و ارزش او بهشت الهى است، لذتهاى زودگذر و لحظهاى نزد او بىارزش مىشوند و حاضر نمىشود ارزشانسانى و ايمانى خود را با چيزى جز رضاى پروردگار عوض كند. چنين فردى مصداق سخن امام