272

پاسخ

يكى از اشكالات اساسى بر صاحبان اين نگاه، آن است كه فهم خود را از دين، معيار توحيد و شرك ديگران مى‌دانند؛ فهمى كه بسا با بدفهمى يا اشتباه همراه باشد يا بر فرض درست بودن، مخصوص خود و پيروان آنهاست و حق ندارند نظر خود را به پيروان مذاهب ديگر تحميل كنند، به‌خصوص كه قرآن و سنت مخالف آنان است و پيشوايان ساير مذاهب رأى و فتواى ديگرى دارند؛ از اين‌رو، لازم است به نقد و بررسى دليل آنان از منظر ساير مذاهب، توجه شود.

نقد و بررسى دليل اول

رسول خدا (ص) فرموده است كه بار سفر نبنديد، مگر به‌سوى سه مسجد؛ مسجدالنبى، مسجدالحرام و مسجدالاقصى. بنابراين، ادعا مى‌كنند كه سفر براى زيارت قبر پيامبر، جايز نيست.

در اين حديث دو احتمال است. اول اينكه مستثنامنه «مسجدٌ من المساجد» باشد؛ يعنى بار سفر بستن، معقول نيست، مگر براى سه مسجد. در اين صورت، روايت دليل بر حرمت بار سفر بستن براى زيارت قبر انبياء و اولياء نخواهد بود؛ زيرا قبر پيامبر (ص) ، مسجد نيست تا بار سفر بستن براى زيارت آن، حرام باشد؛ چه آنكه، زائران به مدينه سفر مى‌كنند، تا قبر پيامبر (ص) را زيارت كنند. همچنان‌كه غزالى مى‌گويد:

حديث درباره مساجد مى‌گويد و مشاهد به معناى مسجد نيست؛ زيرا مسجدها پس از اين سه، در فضيلت برابرند و در هر شهرى مسجدى وجود دارد (و هيچ رجحان عقلى بين آنها وجود ندارد تا كسى براى ديدن آنها بار سفر ببندد)، اما بركت زيارت مشاهد (انبيا و علما و اوليا) به‌حسب درجات آنها در نزد خدا، تفاوت زيادى دارد. ¹