272چارچوب ارزشى كلى، تعميم يافته و متعالى، محل اتكا و اتصال و منبع الهام تمام خرده فرهنگ‌ها است. تعميم ارزشى، وفاق جامعه را آسان مى‌سازد و به اين وسيله به تشكيل و حفظ اجتماع جامعه كمك مى‌كند. ¹

بنابراين براى بررسى حج و تأثيرگذارى آن بر نظم بين‌الملل اسلامى از ديدگاه رهبرى، در دو بخش نظم خرد و كلان از روش فوق استفاده مى‌كنيم. البته در ابتداى بحث، عناصر سازنده نظم اجتماعى نيز بررسى مى‌شود.

عناصر به وجود آورنده نظم در حج

الف) مكان

ويژگى‌هاى مكانى حج، در برقرارى نظم از ديدگاه رهبرى، عبارت‌اند از:

1. جمع مسلمانان در يك مكان خاص مظهر همزيستى، نظم و هماهنگى است. ²

2. ويژگى الهى - مكانى حج، شناخت عظمت و رحمت خداوند در حج است. كه از ديد رهبرى كارساز و كارآمد است و ايشان با اشاره به آيه (إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ) ؛ (آل عمران: 91) مسئله «اهميت مكانى» حج را تذكر مى‌دهند. ³

3. ويژگى سوم مكانى حج براى نظم، عبارت است از نخستين جايگاه نداى توحيدى و جايگاه وحدت آفرين ⁴ كه رهبرى از آن به «مطلع خورشيد اسلام» ⁵ و نقطه آغاز آن و همچنين «مشرق طلوع مهدى موعود در انجام» ⁶ نام مى‌برند. از اين‌رو خانه خدا (مكان