195رستگارى فردى بلكه ايجاد همبستگى جمعى است. 1 حج، يك فرصت و يك ميدان 2 و جامع سرمايههاى فيزيكى، انسانى، نمادين، اجتماعى و ابعاد مختلف حيات مادى - معنوى، فردى - اجتماعى انسان است. ميدان حج، محل نزاع نيروهاى رحمانى و شيطانى است. بنابراين روح حج، برائت است.
در اين بخش، مؤلفههاى سرمايه اجتماعى مورد بررسى قرار مىگيرند:
يك- حج و اعتماد اجتماعى
اعتمادِ مبتنى بر عموميت 3، به عنوان عنصرى از سرمايه اجتماعى، حاصل كنشى است كه از روى خيرخواهى عمومى انجام مىگيرد. اين كنش، نه به جهتِ شناخت، بلكه از سر اعتماد صورت مىگيرد. اين نوع تعامل باعث توسعه مثبت روابط اجتماعى مىگردد. 4 كنش براى انتظار كنش متقابل و تبديل به يك هنجار اجتماعى در سطوح خُرد و كلان، باعث تسهيل تعاملات اجتماعى مىشود؛ زيرا پايه ارزشى كنشهاى اجتماعى، در ميان افرادى كه همديگر را نمىشناسند، اعتمادِ مبتنى بر عموميت، ايجاد مىكند.
اعتماد، همكارى متقابل و انجمنهاى داوطلبانه را شكل مىدهد و در برابر، همكارى و انجمنهاى داوطلبانه، اعتماد را توليد مىكند. 5 چرخه مفاسد در جامعه نظير بىاعتمادى، شكسته شدن هنجارهاى همكارى، امتناع از انجام وظايف، انزواگرايى، بىنظمى و انحطاط اخلاقى از عوامل فرسايش سرمايه اجتماعى هستند كه نتيجه آنها توسعه جامعه غيرمدنى است. چرخه فضايل مانند صداقت، پاىبندى به تعهدات، برابرى اجتماعى در سطح همكارى و فعاليت مدنى جمعى، باعث افزايش اعتماد