169بنابراين:
هيچ خسارتى براى امت اسلامى، سنگينتر از آن نيست كه تعاليم و رهنمودهاى اسلام كه ذخيرههاى حياتى ابدى براى مسلمانان و همه بشريت است، دستخوش غفلت و جهالت رهبران دينى و سياسى آنان گردد و مجال بهرهمندى مردم از آن سلب شود. 1
بدين ترتيب، امواج بيدارى و تحول روحى و رفتارى دولتهاى اسلامى بهتدريج در عرصههاى بينالمللى خود را نشان مىدهد و وظايف اسلامى آنها در قالب سياست خارجى، فرهنگى و ديپلماسى عمومى پىگيرى مىشود.
ج) سطح بينالمللى
ديپلماسى فرهنگى دولتها براى بهرهبردارى از امتيازهاى حج، گام مهم ديگرى است كه تكتك دولتهاى اسلامى وظيفه دارند بنابر اصل وحدت و معاضدت ميان خود، زمينههاى يك اتفاق و اتحاد فرهنگى- سياسى را ايجاد كنند. بسيج امكانات علمى، فنى و اجرايى براى رايزنى، سياستگذارى و برگزارى هدفمند و وحدتآفرين مناسك حج بسيار مؤثر خواهد بود. مجموعه همكارىهاى دوجانبه، در قالب نهادهاى منطقهاى و جهانى براى انجام تمام امور مقدماتى و اجرايى مراسم حج، فرهنگ بينالمللى را هم متحول مىكند. برگزارى جشنوارهها و همايشهاى متنوع و نشر محصولهاى علمى و فرهنگى آنها در بستر فرهنگى جوامع مسلمان، مىتواند قدرت سيلآسايى را از آگاهى، مسئوليت، هدفمندى، وحدت و تحول در جامعه بينالمللى پديد آورد. تحقق اين مرحله از برنامههاى اوليه به دولتهاى صالح و كارگزاران بلندنظرى وابسته است كه دلسوز امت اسلامى و نگران ضعف و تحقير جهان اسلام باشند. مهمترين مصداق اين فعاليتها را مىتوان در برنامههاى مجمع جهانى تقريب مذاهب اسلامى ملاحظه كرد كه به ابتكار و با تلاشهاى خستگىناپذير جمهورى اسلامى ايران در جهت وحدت جهان اسلام صورت مىگيرد. 2