56رسول خدا(ص) به گونهاى جلوى ناقهاش را مىگرفت و افسار او را پس مىكشيد كه سر ناقه به جلوى پالانش مىرسيد تا مبادا به كسى اذيت برسد و مىفرمود: «
انّى اخافُ الزَّحامَ وَ أَخافُ أَنْ اشْرَكَ فِى عَنَتِ انْسانٍ» 1؛ «من از مزاحمت مىترسم و از اينكه در صدمه زدن و اذيت كسى مشاركت داشته باشم، مىترسم».
آرى! ائمه معصوم(عليهم السلام) به مسئله رعايت حقالناس و آزار نرساندن به ديگران در حج، سفارش بسيار كردهاند؛ به طورىكه روح احرام را ترك آزار ديگران دانستهاند. در اينجا رعايت حقالناس را در مراحلى از حج بررسى مىكنيم:
لباس احرام
حجگزار ابتدا بايد مُحْرم شود؛ يعنى لباسهاى خود را درآورد و لباس مخصوص حج را بر تن كند. اين لباس بايد مباح باشد؛ يعنى با درآمد حلال تهيه شده باشد. در غير اين صورت، عمره يا حج او با مشكل مواجه مىشود؛ همانطور كه نظر مراجع معظم تقليد در زمينه انجام دادن حج با پول خمس نداده يا حرام، بيانگر اين مطلب است.
محرمات احرام
زائر خانه خدا در ميقات، محرم و آماده حركت بهسوى مكه جهت انجام اعمال حج مىشود. با احرام، كارهايى بر محرم حرام مىشود كه در اصطلاح، به آنها محرمات احرام گفته مىشود. بعضى از محرمات احرام، جنبه فردى دارند و بعضى ديگر، جنبه اجتماعى. در اينجا به مواردى كه