89 بنويس فدك هديهاى از پيامبر خدا براى فاطمه است و بعد حضرت على(ع) و غلام خود «رباح» و امّ ايمن را بر اين مسئله شاهد گرفت». 1
اين املاك چه در دست رسولالله(ص) باشد و چه در دست اميرالمؤمنين يا حضرت زهرا(عليهما السلام) از نگاه علماى انساب و مورخان، به آن «صدقات الرسول» و يا «صدقات على» گفته مىشد. براى نمونه: فخر رازى پس از معرفى يكى از نوادگان امام حسن(ع) كه متولّى صدقات رسولالله(ص) بود 2 يا در بارۀ شخص ديگرى كه اين منصب را داشت، مىنويسد: « كَانَ يَلِي صَدَقَاتِ عَلِيّ وَ صَدَقَاتِ فَاطِمَة وَ هِيَ فَدَك » 3يا از عمر اشرف 4 كه بدون شك متولى فدك بوده، با عنوان « كَانَ يَلِي صَدَقَاتِ عَلِيّ (ع)» ياد شده است. 5
ازاينرو، آنچه ميان علويان مطرح بوده، توليت تمام صدقات رسول الله(ص) را امام على(ع) و حضرت فاطمه(عليهما السلام) داشتهاند و اگر خليفه يا شخصى حكم توليت صادر مىكرد، آن حكم شامل تمام اين صدقات مىشد. در بخش بعدى به آن اشاره خواهد شد.
فدك در دورۀ خلافت ابوبكر
در بررسى منابع تاريخى، نخستين كلامىكه دربارۀ فدكِ بعد از پيامبر(ص) به چشم مىخورد، اين است كه عمر گفت:
«وقتى پيامبر(ص) از دنيا رفت، نزد على بن ابىطالب(ع) رفتيم و از ايشان دربارۀ ما ترك (اموال) پيامبر پرسيديم. او گفت: اموال پيامبر براى ما خواهد بود.