148
ج) شهادت حُجْربنعَدى
حُجْر از اصحاب رسول خدا(ص)، و ياران برجستۀ اميرمؤمنان(ع) و شيعيان مشهور بود كه در جنگ جمل، صفّين و سپاه امام حسن(ع)حضورى فعّال داشت. وقتى زيادبنابيه، امارت كوفه را به دست گرفت، حجر را فراخواند و دوستى پيشين خود با على(ع) را باطل شمرد و از تغيير اوضاع سياسى و اجتماعى سخن گفت. همچنين به وى سفارش كرد كه مراقب زبان خود باشد؛ امّا حجر گفتۀ وى را نپذيرفت و دنياخواهى را عامل فساد عقيدۀ وى دانست. به هر روى، طرفدارى آشكار حجر از امام على(ع) و بدگويى وى از معاويه، خشم والى كوفه را برانگيخت و او و چهارده نفر از يارانش را دستگير و به زندان افكند. آنگاه به دستور زياد، شمارى از اشراف و بزرگان كوفه شهادت دادند كه حجر و ياران او بيعت شكسته، فتنهگر و كافر شدهاند. سپس آنان را نزد معاويه فرستاد. معاويه نيز فرمان قتل آنان را صادر كرد و حجر و شش تن از دوستان او را در «مَرْج عَذْراء» 1 به شهادت رساند و بقيّه را به شفاعت شمارى از نزديكان ايشان بخشيد. اين واقعه در سال 51 ق اتّفاق افتاد. 2
د) شورش خوارج
پس از شهادت امام على(ع)، كوفيان به پنج گروه تقسيم شدند: شيعيان؛ خوارج؛ غنيمتجويان طمعكار؛ قبيلهگرايان و آنان كه متعصّبانه و بدون توجّه به ملاكهاى دينى از رييس قبيله پيروى مىكردند؛ عامّۀ مردم بدون بينش دينى و سياسى. 3 خوارج افزون بر دشمنى با على(ع) و شيعيان، همواره از مخالفان سرسخت خلفاى اموى بهشمار مىرفتند.