183 يعنى از تفريق بين مردمان

تا شود مالك به خشتى كس بدان ¹
كعبه، بنايى كهن و ارزشمند است كه هيچ‌گاه در تملك كسى نبوده و در گسترۀ تاريخ، از دست اندازى طاغوتيان در امان مانده و از اختصاص به شخص يا گروه آزاد بوده است. امام باقر(ع) درباره راز وصف كعبه به «عتيق» ² فرمود: «

هُوَ بَيتٌ حُرٌّ عَتيقٌ مِنَ‌الناسِ لَمْ يَمْلِكْهُ احَدٌ » ³؛ «كعبه خانه‌اى است آزاد از ميان مردم، هيچ كس مالك آن نيست». همچنين فرمود:

انَّهُ لَيسَ مِنْ بَيتٍ وَضَعَهُ اللهُ عَلى وَجْهِ الاَرْضِ الّا لَهُ رَبٌّ وَ سُكّانٌ يَسْكُنُونَهُ غَيرَ هذا الْبَيتِ فَاِنَّهُ لا رَبَّ لَهُ الّا اللهُ عَزَّوجَلَّ، وَ هُوَ الْحُرُّ... ⁴

هيچ خانه‌اى نيست كه خدا بر روى زمين قرار داد مگر آنكه صاحب و ساكنى دارد، جز اين خانه كه جز خداى متعال، صاحبى ندارد و آزاد است.

«كعبه، همان‌طور كه كهن‌ترين جايگاه نيايش است، خانه‌اى عتيق و آزاد از بند سلطه و مالكيت بشرى است. طواف بر گرد چنين بنايى، درس آزادى و آزادگى مى‌دهد. كسانى به زيارت اين خانه نائل مى‌شوند كه نه بنده آز خود باشند نه برده ديگران؛ زيرا بردگى، با طواف آزادمنشانه سازگار نيست. بنابراين، جز كسانى كه خود را از چنگ قدرت زورمداران گردنفراز رهانيده‌اند، بر اين خانه طواف نمى‌كنند و آن را قبله خويش قرار نمى‌دهند و جز آزادگانِ رسته از بند هواهاى سركش، بدان روى نمى‌آورند.

از آنجا كه بنده شهوت و هوا، خوارتر از بنده زرخريد است، تا زمانى كه انسان دست از ته مانده دنيا برندارد، آزاد نمى‌شود و تا زمانى كه به آزادى نرسيده است،