151خدا اجازه بدهد غير او تسبيح و تكبير و تحميد شود.
مطلب ديگر اينكه در ميان همه ملل، معمول است كه شعائرى را تقديس و
تعظيم مىكنند و از اين كار، هدفى دارند. اسلام هم شعائرى دارد و به نص قرآن، كعبه و حج، از شعائر است. 1
«بارى تفكر توحيدى كه حضرت احديت را از هرگونه تجسّد و تجسّم، مبرّا و منزه مىداند، در آثار و باورهاى مسلمانان و جلوههاى مسلمانى، تأثير غير قابل انكار و يگانه داشته است. اين باور در ظرف نمايش آثار مسلمانان، نقش شايان توجهى ايفا كرده است كه سبب تمايز جدّى آثار و عرصههاى فعاليت مسلمانان و از جمله، هنرهاى مورد اقبال آنان بوده است. براى نمونه، هنرهايى مثل مجسّمهسازى و نقاشى، در ميان مسلمانان رشد چندانى نداشته و در عوض خوشنويسى و استفاده از فرمهاى هندسى و انتزاعى، در هنرهايى چون كاشىكارى، گچبرى، معرّق، منبّت و مانند آنها، رواج داشته و به اوج رسيده است. بارزترين جلوه تنزيه را در فضاى تهى كعبۀ معظمه مىتوان ديد كه به عكس همه معابد عالم است كه غالباً مملوّ از نقش و نگار و تنديس و جهتگيرى مىباشند. اين فضاى مقدس، از هر اثر مادى و فيزيكى و جسمانى، كاملاً تهى و بهترين شيوهنمايش تنزيه الهى و توحيد است». 2
حكايت عرفانى
«... چهار هزار سال آن كعبۀ معظم را بتخانه آزرى ساخته بودند تا [آنكه] از غيرت نظر اغيار، به خداوند خود بناليد كه «پادشاها! مرا شريفترين بقاع گردانيدى و رفيعترين مواضع ساختى، بيتالحرام نام من نهادى و امن و امان خلق، در من بستى! پس به بلاى اين اصنام مبتلا كردى! از بارگاه جبروت به او خطاب رسيد كه «آرى!