145

شبهات و اشكال‌ها بر حديث غدير

اشكال اول

حديث غدير اثبات‌كننده مفهوم ولايت نيست؛ زيرا اولاً واژه «مولا» بر وزن مفعل، به معناى فعيل به كار نرفته است؛ ثانياً در زبان عربى مولا به معناى ولى نيست و اگر هم باشد، منظور از آن، دوست است نه سرپرست و صاحب‌اختيار.

اين اشكال به دو بخش تقسيم مى‌شود: يكى اينكه مولا به معناى ولى نيست؛ ديگر اينكه اگر به معناى ولى باشد، در معناى دوست به كار مى‌رود و اين فضيلتى را اثبات نمى‌كند و منظور از آن، اين است كه على عليه السلام دوست همۀ مؤمنان است.

پاسخ بخش اوّل: مى‌پذيريم كه واژۀ مولا به معناى ولى نيست، بلكه به معناى أولى يعنى سزاوارتر است. قرآن كريم در خصوص جهنم براى كافران مى‌فرمايد: مَأْوٰاكُمُ النّٰارُ هِيَ مَوْلاٰكُمْ (حديد: 15)؛ يعنى «اولى بكم»؛ «سزاوار شماست». از همين رو همه يا اغلب مفسران كلمه مولا را به «اولى بِكم» تفسير كرده‌اند؛ براى مثال، اَلنّٰارُ هِيَ مَوْلاٰكُمْ را چنين معنا مى‌كنند: «آتش شايسته و سزاوار شماست». در اين كاربرد قرآنى مولا به معناى سزاوارتر است. كافى است مولا را به معناى اولى و سزاوارتر بپذيريم. اگر اين معناى مولا را در كنار كلمه مولا در حديث غدير قرار دهيم، پذيرفته‌ايم كه نام‌برده، سزاوار به مؤمنان است و سزاوارى يا اولويت، يعنى ولايت داشتن كه همان مفاد امامت است. مؤيدى هم بر اين برداشت در خود حديث است؛ همان دو جمله‌اى كه