198اين مردمى كه مىبينى، مردهاى هستند متحرك؛ مردههايى كه به جاى اينكه زير خاك باشند، دارند روى زمين راه مىروند. به اينها نمىتوان زنده گفت، ولى به مسلمانان مىگويد بياييد اين تعليمها را بپذيريد. خاصيت اين تعليمها اين است كه به شما جان و نيرو مىدهد، حيات مىبخشد. 1
و اما آيات 19 تا 24 سوره فاطر اين موضوع را روشنتر بيان مىكنند:
"وَ مٰا يَسْتَوِي الْأَعْمىٰ وَ الْبَصِيرُ* وَ لاَ الظُّلُمٰاتُ وَ لاَ النُّورُ* وَ لاَ الظِّلُّ وَ لاَ الْحَرُورُ* وَ مٰا يَسْتَوِي الْأَحْيٰاءُ وَ لاَ الْأَمْوٰاتُ إِنَّ اللّٰهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشٰاءُ وَ مٰا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ* إِنْ أَنْتَ إِلاّٰ نَذِيرٌ* إِنّٰا أَرْسَلْنٰاكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلاّٰ خَلاٰ فِيهٰا نَذِيرٌ"
و نابينا و بينا هرگز برابر نيستند و نه ظلمتها و روشنايى و نه سايه [آرامبخش] و باد داغ و سوزان! و هرگز مردگان و زندگان يكسان نيستند! خداوند پيام خود را به گوش هر كس بخواهد مىرساند و تو نمىتوانى سخن خود را به گوش آنها كه در گور خفتهاند، برسانى! تو فقط انذاركنندهاى [اگر ايمان نياورند، نگران نباش وظيفهات را انجام ده]. ما تو را به حق براى بشارت و انذار فرستاديم و هر امّتى در گذشته، انذاركنندهاى داشته است!
بدين ترتيب، قرآن مىفرمايد كه كور و بينا، سايه و سوزش گرما، زنده و مرده، برابر نيستند. به مقايسهها توجه كنيد. اينها همه مجاز و اشارت هستند و در انتها، به اين مىرسد كه تو نمىتوانى مردگان را شنوا سازى.
افزون بر اين، در آيات 22 و 23، انذار در مقابل شنوا كردن مردهها آمده است. اگر بخواهيم لفظ را در نظر بگيريم، هيچ تناسبى بين اينان وجود ندارد. اما اگر بخواهيم شنوا نكردن را استعاره از اين بگيريم كه تو نمىتوانى كسىكه گوش شنيدن حرف حق