185

معرفت شرط خروج از جاهليت

پرسش 49. با توجه به حديث «

مَنْ مَاتَ وَ لَمْ يعْرِفْ إِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِية» ¹؛ «اگر كسى بميرد درحالى‌كه امام زمانش را نمى‌شناسد، به مرگ جاهلى مرده است»، مردم چگونه مى‌توانند امامى كه غايب است را بشناسند، درحالى‌كه با دليل فطرى، حضور امام در جامعه لازم و ضرورى است؟

پاسخ: براى يافتن پاسخ اين شبهه، ابتدا بايد معنا و مفاهيم واژه‌هاى موجود در روايت بالا روشن شود: يكى از عبارت‌هاى مطرح شده در اين روايت، عبارت «ميتة جاهلية»؛ «به مرگ جاهليت مردن» است. از روايات موجود، به دست مى‌آيد كه منظور از «مردن جاهليت»، در كفر و ضلالت مردن است. از امام صادق(ع) سؤال شد كه منظور از مرگ جاهليت چيست؟ حضرت فرمود: «جاهليت كفر و نفاق و گمراهى». ²

واژه ديگر، كلمه «لم يعرف» است. منظور از «معرفت» چيست؟ با توجه به معناى عبارت «ميتة جاهلية» پى مى‌بريم كه مقصود از معرفت امام، شناخت جمال ظاهرى او نيست؛ به عبارت ديگر، شناختن با ديدن تفاوت دارد و چه بسيار مسائلى است كه