62
6. كوههاى كوفه
با توجه به اينكه منطقه كوفه منطقهاى جلگهاى و دشتى بوده، كوه بزرگى در آن وجود نداشته است. البته منابع تاريخى- جغرافيايى تنها از دو كوه نام مىبرند كه به نظر مىرسد آنها تپههاى بزرگ شنى ماسهاى بودهاند. اين دو كوه عبارتاند از:
الف) ساتيدَما
ياقوت حموى در معجم البلدان هنگام بيان وجوه نامگذارى كوفه، يكى از آن وجوه را احاطه كوه «ساتيدَما» بر اين منطقه ذكر مىكند كه در اين صورت كوفه از كفاف به معناى در برگرفته شدن، اشتقاق يافته است. 1 البته ياقوت هنگام ذكر كلمه «ساتيدما» از اين كوه ياد نكرده، بلكه محل آن را در كشور هند و روم و مكانهاى ديگر ذكر مىكند. 2
به هر حال، وجود چنين كوهى در اطراف كوفه بعيد به نظر مىرسد.
ب) كوفان
اين كوه را كوه كوچكى در وسط منطقه كوفه دانستهاند، همچنانكه يكى از وجوه نامگذارى كوفه را اشتقاق آن از اين كوه دانستهاند. 3
وجود چنين كوهى نيز در كوفه مشكوك به نظر مىرسد. بنابراين، ممكن است تپه شنى ماسهاى بوده كه به مرور ايام از ميان رفته است، به خصوص با توجه به اينكه كوفه در لغت به معناى شن و ماسه نيز آمدهاست.
شايان توجه است كه در بعضى از منابع از مكانى به نام «جَبَلُ الصِياغ؛ كوه صياغ» نام برده شده و مكان آن را بين مسجد كوفه و سهله تعيين كردهاند و گفته